Tablice „Udział podmiotów ekonomii społecznej w świadczeniu usług społecznych w latach 2022-2024”
Tablice zostały przygotowane w ramach prac eksperymentalnych w projekcie „EStakada – synchronizacja ekonomii społecznej na poziomie kraju” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego, który GUS realizuje jako partner Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych oraz Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Krakowie.
Prezentują one wstępne wyniki badania udziału podmiotów ekonomii społecznej w świadczeniu usług społecznych, w ramach zadania „Monitorowanie ekonomii społecznej”.
Dane obejmują usługi społeczne świadczone w formie placówek w zakresie 12 obszarów usług społecznych:
- pomoc społeczna,
- wsparcie rodziny i system pieczy zastępczej,
- opieka nad dziećmi do lat 3,
- rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych
- zatrudnienie socjalne,
- przeciwdziałanie bezrobociu,
- promocja i ochrona zdrowia,
- edukacja,
- kultura,
- kultura fizyczna,
- turystyka,
- ochrona środowiska.
Tak szeroki zakres usług stanowi istotne rozszerzenie w porównaniu z wcześniejszymi opracowaniami GUS poświęconymi usługom społecznym. Innowacją w kontekście prac prowadzonych wcześniej jest też przygotowanie tablic prezentujących odbiorców usług oraz uwzględnienie przekroju terytorialnego.
We wszystkich obszarach prezentowane są dane o liczbie placówek według województw i regionów, a także z wyjątkiem przeciwdziałania bezrobociu i ochrony środowiska, o liczbie odbiorców usług świadczonych przez te placówki.
Przypisanie poszczególnych placówek do podmiotów ekonomii społecznej zostało dokonane na podstawie informacji o organie prowadzącym daną placówkę. Do tej kategorii zaliczono organizacje pozarządowe (stowarzyszenia i podobne organizacje społeczne, fundacje, społeczne podmioty wyznaniowe, koła gospodyń wiejskich, samorząd gospodarczy, kółka rolnicze), a także spółdzielnie (socjalne, pracy oraz inwalidów i niewidomych). Dodatkowo wśród podmiotów ekonomii społecznej wyróżniono przedsiębiorstwa społeczne. Dla kontekstu tablice uwzględniają też informacje o placówkach prowadzonych przez podmioty publiczne, a także pozostałe podmioty, np. firmy komercyjne, osoby fizyczne.
Nowatorstwo prac wiązało się z opracowaniem nowych zakresów danych bez obciążania respondentów, praca w całości opierała się na istniejących już źródłach danych, w obliczeniach uwzględniono aż 28 różnych źródeł danych, pochodzących od 7 gestorów.
Do opracowania danych wykorzystano następujące źródła:
- sprawozdania GUS:
1.1. Sprawozdanie zakładu stacjonarnego pomocy społecznej (PS-03);
1.2. Sprawozdanie instytucjonalnej pieczy zastępczej oraz placówek wsparcia dziennego (PS-01);
1.3. Sprawozdanie o działalności spółdzielni: pracy, socjalnych, inwalidów i niewidomych (GS-S);
1.4. Sprawozdanie z działalności leczniczej zakładów lecznictwa uzdrowiskowego, stacjonarnych zakładów rehabilitacji leczniczej (ZD-2);
1.5. Sprawozdanie z ambulatoryjnej opieki zdrowotnej (ZD-3);
1.6. Sprawozdanie z działalności artystycznej i rozrywkowej (K-01);
1.7. Sprawozdanie z działalności muzeum i instytucji paramuzealnej (K-02);
1.8. Sprawozdanie z działalności wystawienniczej (K-05);
1.9. Sprawozdanie z działalności centrum kultury, domu kultury, ośrodka kultury, klubu, świetlicy (K-07);
1.10. Sprawozdanie kina (K-08);
1.11. Sprawozdanie z działalności klubu sportowego (KFT-1);
1.12. Sprawozdanie o wykorzystaniu turystycznego obiektu noclegowego (KT-1);
1.13. Sprawozdanie o wywozie i przetwarzaniu odpadów komunalnych (M-09);
1.14. Sprawozdanie o wodociągach i kanalizacji (M-06);
- zbiory Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej:
2.1. Sprawozdanie z działalności żłobków, klubów dziecięcych i dziennych opiekunów (RKZ-4);
2.2. Sprawozdanie centrum integracji społecznej;
2.3. Sprawozdanie klubu integracji społecznej;
2.4. Krajowy Rejestr Agencji Zatrudnienia (KRAZ);
- sprawozdania Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych:
3.1. Sprawozdanie Informacja dotycząca warsztatu terapii zajęciowej;
3.2. Sprawozdanie Informacja dotycząca zakładu aktywności zawodowej;
- sprawozdania Ministerstwa Zdrowia:
4.1. Sprawozdanie o działalności i pracujących w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej (MZ-11);
4.2. Sprawozdanie z działalności jednostki lecznictwa ambulatoryjnego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, osób uzależnionych od alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych (MZ-15);
4.3. Sprawozdanie o działalności szpitala ogólnego (MZ-29);
4.4. Sprawozdanie o działalności podmiotu wykonującego działalność leczniczą w zakresie długoterminowej opieki zdrowotnej (MZ-29A);
4.5. Sprawozdanie podmiotu wykonującego działalność leczniczą w zakresie psychiatrycznej opieki stacjonarnej oraz dziennej (MZ-30);
- z Urzędów wojewódzkich - Informacja dla wojewody o zorganizowanych turnusach rehabilitacyjnych, w których uczestniczyły osoby niepełnosprawne korzystające z dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych;
- z Ministerstwa Edukacji Narodowej – dane z System Informacji Oświatowej (SIO);
- z Głównego Inspektoratu Weterynarii - Rejestr podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną przez Głównego Inspektora Weterynarii.
W ostatnich latach coraz częściej wskazywane jest znaczenie podmiotów ekonomii społecznej w obszarze świadczenia usług społecznych. Podmioty te, łącząc realizację celów społecznych z prowadzeniem działalności ekonomicznej, stanowią istotne uzupełnienie działań sektora publicznego oraz rynkowego. Ich rola jest widoczna w obszarach wymagających indywidualnego podejścia do odbiorcy usług, elastyczności działania oraz bliskości wobec lokalnych społeczności.
Aktualnie prowadzone są prace nad przygotowaniem publikacji, w której zostaną zaprezentowane analizy dotyczące danych przedstawionych w tablicach, a także zostanie ujęty szerszy opis metody opracowania danych.
