Posiedzenie Rady Konsultacyjnej do spraw powszechnych spisów rolnych, narodowych spisów powszechnych ludności i mieszkań oraz innych badań statystycznych w dniu 9 grudnia 2025 r.
W posiedzeniu uczestniczyli:
Członkowie Rady Konsultacyjnej:
- Marek Cierpiał -Wolan Prezes GUS - Przewodniczący Rady Konsultacyjnej
Przedstawiciele:
- Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego
- Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi
- Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji
- Ministerstwa Rozwoju i Technologii
- Ministerstwa Finansów
- Ministerstwa Cyfryzacji
- Ministerstwa Zdrowia
- Ministerstwa Edukacji Narodowej
- Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
- Ministerstwa Klimatu i Środowiska
- Ministerstwa Energii.
Przedstawiciele statystyki publicznej:
- Hanna Strzelecka - Wiceprezes GUS ds. Statystyki Społecznej
- Renata Bielak - Wiceprezes GUS ds. Statystyki Gospodarczej
- Dominika Rogalińska – Wiceprezes GUS ds. Technologii Informacyjnych
oraz reprezentanci: Departamentu Programowania, Koordynacji Badań i Rejestrów, Departamentu Badań Demograficznych, Departamentu Innowacji, Departamentu Systemów Teleinformatycznych, Geostatystyki i Spisów, Departamentu Edukacji i Komunikacji, Centrum Informatyki Statystycznej, Urzędu Statystycznego w Olsztynie, Urzędu Statystycznego we Wrocławiu oraz Inspektor Ochrony Danych Osobowych.
Przebieg spotkania:
Prezentowane zagadnienia:
Rejestr Urbanistyczny i nowa cyfrowa forma planu ogólnego gminy.
Reprezentujące Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT), pani Anna Michalik, Zastępca Dyrektora Departamentu Planowania Przestrzennego oraz pani Barbara Jabłońska, Naczelnik w Departamencie, przedstawiły założenia dotyczące Rejestru Urbanistycznego, który zostanie uruchomiony w połowie 2026 roku jako podstawowe narzędzie do tworzenia, aktualizacji i udostępniania danych przestrzennych z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego. Omówiony został zakres informacyjny i kluczowe komponenty systemu, a także pilotaż Rejestru Urbanistycznego, który odbył się w 2025 roku.
Podczas prezentacji omówiono projektowane zmiany w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym zagadnienie planu ogólnego gminy zastępującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Ww. zmiany przedstawiono na tle kwestii planowania przestrzennego jako procesu, którego celem jest optymalne wykorzystywanie terenu.
Przybliżono pojęcie „GeoPrawa” będącego nową formą prawa w postaci ustandaryzowanej bazy danych przestrzennych. Omówiono założenia oraz kluczowe korzyści wynikające ze stosowania „GeoPrawa”, w tym plany osiągnięcia rzeczywistej interoperacyjności pomiędzy systemami krajowymi oraz zapewnienie rzeczywistej integracji danych.
Przedstawiono propozycje dalszych działań i współpracy z GUS w zakresie Rejestru Urbanistycznego (m.in. wypracowanie założeń dotyczących API, co w przyszłości umożliwi statystyce pobieranie danych bezpośrednio z Rejestru).
Digitalizacja procesu gromadzenia danych o urodzeniach i zgonach podstawą poprawy jakości danych.
Pani Anna Wysocka, Dyrektor Departamentu Badań Demograficznych GUS przedstawiła zagadnienia dotyczące wdrożenia elektronicznej karty zgonu, elektronicznego gromadzenia danych o urodzeniach oraz zakresu danych medycznych koniecznych dla badań prowadzonych przez GUS.
Pan Janusz Pappelbon, Zastępca Dyrektora Urzędu Statystycznego w Olsztynie wskazał, że GUS od wielu lat podejmuje działania i angażuje się we wszystkie przedsięwzięcia, które mają na celu cyfryzację procesu badawczego z zakresu ruchu naturalnego.
Wprowadzone zmiany w prawie o aktach stanu cywilnego, polegają na przeniesieniu obowiązku przekazywania niektórych informacji z kierowników urzędów stanu cywilnego na podmioty lecznicze. Konsekwencją tych zmian było wprowadzenie przez Ministerstwo Zdrowia formularzy – Karty urodzenia i Karty zgonu.
Zmiany w karcie urodzenia polegają na zrezygnowaniu z danych medycznych dotyczących noworodka, natomiast karta zgonu została rozbudowana do sześciu stron, co spowodowało wzrost pracochłonności związanej z przetwarzaniem. Podkreślono, że z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji wynegocjowane zostało tymczasowe rozwiązanie, zgodnie z którym karty nadal są przekazywane przez kierowników urzędów stanu cywilnego, a nie lekarzy. W przypadku Karty urodzenia i Karty zgonu zaproponowano stworzenie aplikacji „Demografia. Dane Medyczne” zapewniającej wprowadzanie i przesyłanie danych medycznych dotyczących urodzeń oraz zgonów.
Celem obecnie projektowanej ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw jest kompleksowe uregulowanie zagadnień związanych ze sporządzaniem karty urodzenia, karty urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu oraz karty zgonu, w tym sporządzanie i obieg tych kart w formie elektronicznej. Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 lutego 2027 roku.
Wskazano, że odejście od formy papierowej spowoduje, poprzez wdrożenie narzędzi do automatyzacji przetwarzania danych i rozszerzenie zakresu walidacji, przyspieszenie procesu badawczego i poprawę jakości danych. Statystyka przygotowała także narzędzie do automatycznego kodowania karty zgonu. Pozwoli ono ograniczyć udział w pracach lekarzy ‘koderów’, zatrudnianych przez statystykę publiczną.
Podsumowanie
Prezes GUS, pan Marek Cierpiał-Wolan, podsumowując posiedzenie Rady Konsultacyjnej stwierdził, że spotkanie pozwoliło na szczegółowe zapoznanie się z tematyką Rejestru Urbanistycznego oraz zmian w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dotyczących wprowadzenia nowej cyfrowej formy planu ogólnego gminy. Podkreślił, że wszystkie potrzeby informacyjne statystyki są w rzeczywistości odzwierciedleniem potrzeb społeczeństwa. Redukcja obciążeń respondentów powinna dotyczyć nie tylko prywatnego sektora gospodarki, ale także odciążać sektor publiczny, czego bardzo dobrym przykładem będzie (także w obszarze deregulacji), zmniejszenie obciążeń gmin po wdrożeniu Rejestru Urbanistycznego. Wiedzę na temat prac związanych budową Rejestru uznał za istotną w kontekście przyszłej współpracy GUS z Ministerstwem Rozwoju i Technologii w zakresie wykorzystania przez statystykę Rejestru Urbanistycznego do celów badań statystycznych. Prezes GUS zaproponował utrzymywanie w formie spotkań stałej komunikacji z GUS w sprawach związanych z dalszymi pracami nad budową i rozwojem Rejestru Urbanistycznego.
Prezes GUS wskazał, że równie istotnym zagadnieniem są prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw prowadzone przez Ministerstwo Zdrowia i zapewnienie dochowania planowanego terminu wejścia w życie projektu ustawy, tj. 1 lutego 2027 r. Celem należytego zaakcentowania powyższego zagadnienia, powinno być przedstawienie tego tematu podczas posiedzenia Rady Statystyki.